RSS Feed for This PostCurrent Article

Michel Onfray en het microverzet.

In het kader van Mei 1968 publiceert NRC een reeks artikelen. Daarin in de krant van vrijdag 9 mei een interview met Michel Onfray. Ik heb nogal wat van deze filosoof gelezen. Hij is de filosoof van het Hedonisme; een filosofie van tegelijk zintuiglijkheid en ascese, aldus Le Penseur soi-même. Ik geloof niet dat hij binnen de filosofische gemeenschap erg serieus genomen wordt, maar wat doet dat ertoe? Hij heeft mij wel wat te zeggen. Ik heb inmiddels aardig wat boeken van hem gelezen.

Maar nu over de erfenis van mei 1968. Wat doet Onfray in Caen in de geest van 1968? Hij doet aan microverzet.

Eten met vrienden, niemand betaalt, niemand maakt een rekening op. Hier is echt gepraat, met aandacht voor elkaar. Lachen, voelen, eten, drinken.

Microverzet is het omgekeerde van de micro-pouvoir van zijn vakgenoot Michel Foucault, legt Onfray uit: de versplinterde macht die ons dagelijkse leven conditioneert. Onfray kent de rode draad van die anti-liberale brokjesmacht: laat de mensen uitsluitend doen wat geld oplevert. Voor de televisie zitten in plaats van samen dineren. Diploma’s met marktwaarde halen in plaats van studeren en nadenken. Kunst produceren om rijk en beroemd te worden. Daar is Onfray tegen. Noem het zijn ’68-cultuur.

Onfray beschouwt zichzelf als een “linkse nietzscheaan”. Zijn breuk met de christelijke metafysica en zijn streven naar ascese ontleent hij aan Nietzsche; zijn uitgangspunt is dat denken moet wortelen in persoonlijke lijfelijke ervaring. Zijn boek “De kunst van het genieten”, het eerste dat ik van hem las, begint (en eindigt) met een beschrijving van de hartaanval die hij op zijn 28-ste kreeg. Daarna besloot hij het leven “tot op de draad te verslijten”.

Maar het Hedonisme van Onfray is niet een “alles-voor-mijn-eigen-plezier-individualisme” van na 1968, maar het is een zoeken naar nieuwe waarden, een vervolg op 1968. Een poging 1968 te beschaven. Gewone mensen, de armen, moeten vertrouwd raken met Smaak. Democratiseer de smaak. Goede Smaak voor Iedereen.

Onfray is hartstikke links. (“Wij horen bij 1968 omdat wij links zijn”). Maar wel een die ook zelf voor zijn idealen betaalt: vanaf 2002 heeft hij een Université populaire, waaraan hij onbezoldigt les geeft. Hij heeft inmiddels genoeg verdiend aan zijn boeken. De cursussen zijn gratis, zonder inschrijving, zonder diploma’s. En iedereen mag zeggen wat hij wil. Er zijn colleges kunstgeschiedenis, erotische literatuur, architectuur, politiek denken. En er is navolging, behalve in Caen zijn er nu ook gratis volksuniversiteiten met vrijwillige docenten in Lyon, Amiens en Grenoble. En de colleges worden uitgezonden door de staatsradiozender France Culture.

Mei 1968 rekende af met de waarden van kerk en staat. Met hierarchie en autoriteit. Toch zijn er volgens Onfray geen nieuwe waarden voor in de plaats gesteld. Onfray noemt 1968 de overlijdensakte van de Europese christelijke beschaving. Na 1789, toen Robespierre “de Tempel van de Rede inrichtte”, een nieuwe kans in de Europese geschiedenis, die we hebben ingevuld met televisie kijken. En dan ook nog met programma’s die er niet beter op worden.

Onfray’s microverzet, eten met vrienden, doet mij sterk denken aan Hakim Bey’s Temporary Autonomous Zone:

“Zijn wij gedoemd om nooit autonomie mee te maken, nooit zelfs maar een moment lang op een uitsluitend door vrijheid geregeerde bodem te staan? Moeten we wachten tot de hele wereld bevrijd is van politieke overheersing voordat één van ons weet wat vrijheid is?

De TAZ is een perfecte tactiek voor een tijdperk waarin de staat alomtegenwoordig is en tegelijkertijd vergeven van de barsten en lege ruimten. De TAZ is de opstand binnen ieders bereik, het feest dat elk moment kan losbarsten. Ze verlangt er bovenal naar bemiddeling door media te vermijden, haar bestaan als immediaat te beleven. Omdat de TAZ een microkosmos is van de ‘anarchistische droom’ van een vrije cultuur, kan ik me geen betere tactiek voorstellen om naar dat doel te werken en tegelijk al hier en nu wat van de voordelen ervan te beleven.”

Bey’s TAZ (klik hier voor het pamflet in de originele taal) is indertijd door de links anarchisme als “salon-anarchisme” afgedaan, maar zit ook barstensvol stimulerende ideeën over “Ontological Anarchy, Poetic Terrorism”. Een ander document, maar dan meer van rechts, is Max More’s “Deep Anarchy“. Al deze artikelen staan een a-politiek leven voor. Een leven waarin je politici en hun spelregels zoveel mogelijk negeert. Hun identiteit erkent, maar hun legitimiteit ontkent. Zo goed mogelijk navigeren op de ruige zee van het systeem, maar zo veel mogelijk je eigen koers blijven varen.

Trackback URL

Post a Comment

  • Ayn Rand

  • Tag Cloud

  • Recent Posts

  • Pages

  • Recent Comments

  • Archives

  • Categories

  • January 2018
    M T W T F S S
    « Sep    
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
    293031  
  • Subscription Options:

    Subscribe via RSSSubscribe via LinkedInSubscribe via FlickrSubscribe via Google+Subscribe via YouTubeSubscribe via PinterestSubscribe via Tumblr