RSS Feed for This PostCurrent Article

Orwell – de profeet.

Bij de huidige discussie over de kosten in de gezondheidszorg komt mij steeds vaker een beeld voor ogen uit de tekenfilmversie van George Orwell’s “Animal Farm”, die ik als jongen van ongeveer tien jaar oud, nu 46 jaar geleden, op school zag.
Iedereen die “Animal Farm” een beetje kent, denkt natuurlijk aan het snedige citaat “All animals are equal, but some animals are more equal than others”, wat ik in die tijd al zeer komisch vond, maar op mij maakte vooral de scene waarin het hardwerkende paard, dat voor de opbouw van de boerderij zo’n belangrijke rol had gespeeld, als zijn krachten zijn afgenomen uiteindelijk wordt afgevoerd, indruk.
Zijn vrienden kijken hem met bange voorgevoelens na, de leiders van de boerderij – de varkens – hebben geen genade: het paard, nutteloos en dus te duur geworden, zal moeten sterven.

Ik vind het eigenlijk opvallend dat dit beeld voor zover ik weet nog niet eerder is gebruikt in deze discussie.

Zoals iedereen wel weet hebben Orwell’s boeken “1984” en “Animal Farm” een diepere politieke betekenis en zijn, in ieder geval bij “Animal Farm”, vooral gericht tegen het communisme. In “Animal Farm” – bij mij op de basisschool indertijd met vooruitziende blik aangekondigd als “een leuke film over een boerderij waarin de dieren zélf de leiding hebben” – staan dieren voor mensen.

Nu u uit dit stukje bovenin mijn leeftijd, op zijn minst bij benadering, heeft weten te raden, weet u ook dat ik nog uit de tijd kom waarin een mensenleven heilig was en “niet in geld uit te drukken”, zoals mijn moeder me ooit geleerd heeft.
Ik ben het vaak met mijn moeder oneens geweest, maar hier had ze een punt.

Inmiddels weten we sinds een week of twee dat de politiek momenteel probeert een mensenleven tot een waarde van ongeveer € 80.000 per jaar te devalueren. Had ik de bron maar genoteerd, maar het stond ergens in de Volkskrant, van origine een katholieke en enigszins linkse krant. Ik heb er mijn schouders over opgehaald, ik ben immers momenteel niet ziek en nog lang geen tachtig.

Vandaag staat er echter een ingezonden brief in, geschreven door “gezondheidseconoom” (Wat doet je vader ook alweer? -Gezondheidseconoom! -Oh.) Rob Baltussen, waardoor ik mij opgeroepen voelde niet langer aan de kant te blijven staan:

Een maatschappelijk debat over de grenzen in de zorg moet inzicht bieden in de vraag of een jonge moeder van drie kinderen en een 86-jarige patient evenveel recht hebben op de schaarse middelen in de zorg.

Lekker tendentieus, vooral die drie kinderen zullen het goed doen in de opinievorming.
Nou, hier mijn mening, met als opmerking vooraf dat, ondanks Orwell, geen twee 86-jarige patienten aan elkaar gelijk zijn.

Om te beginnen is de 86-jarige patient van de generatie die Nederland na de tweede wereldoorlog heeft helpen wederopbouwen. Dat vergeten we weleens in onze huidige maatschappij, waarin het weliswaar al dertig jaar lang crisis is, maar we het toch nog altijd heel goed hebben. Dat is weleens anders geweest, in die goede oude tijd waarin overigens geluk “heel gewoon” was.
Niet alleen dat; hij/zij (hierna te noemen: zij) heeft ook inmiddels zo’n zestig jaar lang belasting en premies betaald, met de belofte (al was er uiteraard geen keus) dat wij een sociale samenleving zijn waarin wij voor elkaar zorgen. Als dat nu ineens onbetaalbaar blijkt te zijn kunnen daar verschillende redenen voor worden bedacht, zoals de te hoge kosten van de farmaceutische industrie of de exorbitante salarissen van artsen, of het feit dat wij met zijn allen nu eenmaal steeds ouder worden, maar de achterliggende oorzaak is natuurlijk dat socialisme niet werkt.

Ik ben dan ook geen socialist, maar dat doet er niet echt toe voor mijn argumentatie: ik heb het hier over rechtvaardigheid. In dat geval zou ik persoonlijk stellen dat de 86-jarige meer recht heeft op de schaarse middelen; zij heeft immers door haar aandeel in de wederopbouw van Nederland wel wat krediet opgebouwd en vooral langer (en dus meer) belasting/premies betaald dan de moeder van drie kinderen.

Okay, ik begrijp dat iedereen dit een absurde redenering zou vinden. Wij leven in een maatschappij waarvan de leiders de pretentie hebben sociaal te zijn en waarin je voorgehouden wordt dat wij – zeg zestien miljoen Nederlanders – met zijn allen voor elkaar zorgen. Ik heb daar altijd wat bedenkingen tegen gehad, maar socialisten geloven dat dankzij de overheid, die hierin een coördinerende rol zegt te spelen, dit allemaal prima voor elkaar komt. Je betaalt tenslotte belasting en premies, waarover je – ik merk het terloops op – niet of nauwelijks kunt onderhandelen. Maar je kunt rustig slapen, want je weet – of inmiddels: dacht te weten – dat de overheid zorgt dat van mijn en ieders belastinggeld en premies per persoon 1/16-miljoenste deel zowel naar de moeder met drie kinderen als naar de 86-jarige patient gaat om bij te springen. Niemand beschuldigt mij zomaar van egoïsme, of misschien toch, want de achterliggende prikkel voor dit altruïstische gedrag is natuurlijk de verwachting dat als ík in de problemen kom iedere andere Nederlander voor 1/16-miljoenste deel bijdraagt aan míjn levensonderhoud en ziektekosten.

Ik zeg nogmaals dat het niet mijn ideale systeem is van een maatschappij runnen, maar aangezien we dit systeem hebben en je verplicht bent mee te doen, moet de politiek, als dat geld eenmaal over de toonbank is, die verzorging ook op zich nemen en natuurlijk niet halverwege de rit de spelregels veranderen omdat ze de wedstrijd anders niet kunnen winnen. Zoals inmiddels met pensioenen gebeurd is, maar dat laten we in dit stukje maar even buiten beschouwing.

De libertarische maatschappij die ik voorsta – en waarin ieder zijn eigen broek ophoudt – is natuurlijk geen utopie. Er zullen zeker mensen buiten de boot vallen. Maar het is tenminste een rechtvaardige maatschappij, waarin je oogst wat je gezaaid hebt, terwijl in de suggestie van onze gezondheidseconoom en zijn kornuiten een ánder mag oogsten wat jij gezaaid hebt. In mijn ideale maatschappij heeft de jonge moeder van drie kinderen, net als de 86-jarige patient, een eigen ziektekostenverzekering op maat afgesloten die volgens het kapitalistische concurrentiemodel zich gaat houden aan het indertijd afgesloten contract en dus zijn best gaat doen de best mogelijke zorg voor haar te regelen. Of ze heeft in haar gezonde jaren een spaarpotje aangelegd, waarmee ze de kosten kan dekken.
Als dat niet voldoende is, is het het goed recht van gezondheidseconoom Baltussen uit eigen zak bij te springen, omdat hij zo’n medelijden heeft met de drie kinderen.
De inmiddels 86-jarige patient heeft in haar gezonde jaren een besluit genomen over wat haar leven haar met het klimmen der jaren nog waard is: € 80.000 per jaar of € 2.000.000 per jaar, ik noem maar een bedrag, en een daarbij passende verzekering afgesloten. En als dat niet voldoende is, dan heeft ze pech, want Baltussen gaat voor deze patient zeer waarschijnlijk niet bijspringen; hij steunt de moeder met drie kinderen al.
En – voor het geval u denkt dat ik daar een oordeel over heb – dat is in een libertarische maatschappij zijn recht. Baltussen heeft echter niet het recht van mij of van wie dan ook te eisen dat ik die moeder, of wie dan ook, ga helpen.

Maar, even terug naar de realiteit, we leven niet in een libertarische maatschappij, maar in een verzorgingsmaatschappij. Nu een maatschappelijk debat willen voeren over het graaien uit het sociale spaarpotje van een 86-jarige, vind ik gewoon een poging tot het rechtvaardigen van diefstal; en een debat waarin willekeurig wie – een politicus, een arts, een gezondheidseconoom – in Nederland voor een ander de waarde van zijn leven mag bepalen vind ik op zijn minst onchristelijk – dat zeg ik als niet-christen! – en onethisch.

In “Animal Farm” richtte Orwell zijn pijlen vooral tegen het Rusland van Stalin. Stalin en zijn kliek waren de “pigs” – de varkens – in het verhaal, maar inmiddels gaat het wat mij betreft over onze eigen politici in het algemeen en onze moralisten in het bijzonder – vooral als deze vermomd als “gezondheidseconoom” (een vergelijking met Orwell’s “newspeak” dringt zich op) menen ons collectief gespaarde verzekeringsgeld te moeten herverdelen.
Het Engelse “pigs” kun je volgens mij in dit verband beter met “zwijnen” vertalen.

Socialisme in Nederland: “links denken en rechts vangen”, een uitspraak van Paul van Vliet.
Profetisch, net als Animal Farm.

Trackback URL

Post a Comment

  • Ayn Rand

  • Tag Cloud

  • Recent Posts

  • Pages

  • Recent Comments

  • Archives

  • Categories

  • May 2017
    M T W T F S S
    « Sep    
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
    293031  
  • Subscription Options:

    Subscribe via RSSSubscribe via LinkedInSubscribe via FlickrSubscribe via Google+Subscribe via YouTubeSubscribe via PinterestSubscribe via Tumblr